Người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương cũng phải đóng BHXH từ 01/07/2025

Từ 01/07/2025, người quản lý doanh nghiệp, kể cả khi không hưởng lương, sẽ phải đóng BHXH bắt buộc theo Luật BHXH 2024.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ về nhóm đối tượng này, mức đóng, tác động cụ thể đến doanh nghiệp và bản thân người quản lý, cũng như những rủi ro cần tránh.

I. Người Quản Lý Doanh Nghiệp: Đối Tượng Mới của BHXH bắt buộc 

Trước đây, nghĩa vụ đóng BHXH bắt buộc thường chỉ áp dụng rõ ràng với những người lao động có hợp đồng và nhận lương. Tuy nhiên, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã chính thức lấp đầy kẽ hở này, mở rộng diện bao phủ, đặc biệt với các chức danh quản lý quan trọng.

Cụ thể, Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tại Khoản 1 Điều 2, quy định đối tượng áp dụng BHXH bắt buộc bao gồm:

“…n) Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật; thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo quy định của Luật Hợp tác xã không hưởng tiền lương.“

Như vậy, kể từ 01/07/2025, dù những người quản lý giữ các chức danh trên không nhận bất kỳ khoản tiền lương nào cũng sẽ phải đóng BHXH bắt buộc. Mức đóng cụ thể là 25% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.¹ 

Người quản lý có thể đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH hoặc đóng qua doanh nghiệp. Thời hạn đóng chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng.

Về mức đóng, nhà quản lý được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc nhưng phải đảm bảo:² 

• Thấp nhất bằng mức tham chiếu tại thời điểm đóng.
• Cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.

Sau ít nhất 12 tháng thực hiện đóng BHXH theo tiền lương đã lựa chọn, người quản lý được quyền lựa chọn lại tiền lương làm căn cứ đóng. Hiện tại, mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở do Chính Phủ quyết định, cụ thể từ ngày 01/07/2024 là 2.340.000 VNĐ.³ 

Ví dụ: Nếu một người quản lý lựa chọn mức đóng tối thiểu bằng mức tham chiếu, số tiền BHXH hàng tháng họ phải đóng là 25%×2.340.000=585.000 đồng.

II. Tác Động Đến Doanh Nghiệp và Người Quản Lý 

Sự thay đổi này mang lại cả cơ hội và thách thức:

II.1. Tăng trách nhiệm tuân thủ cho Doanh nghiệp 

II.1.1. Doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ cơ cấu quản lý để xác định chính xác các đối tượng phải đóng BHXH theo quy định mới.

II.1.2. Cần đảm bảo các người quản lý thực hiện đúng nghĩa vụ đóng BHXH, kê khai và nộp hồ sơ theo quy định, tránh rủi ro phát sinh cho chính doanh nghiệp.

II.2. Tác động đến chi phí và tài chính doanh nghiệp 

Mặc dù khoản đóng 25% là do cá nhân tự chi trả, doanh nghiệp vẫn cần xem xét lại các khoản thù lao, chi phí điều hành trước đây để đảm bảo sự minh bạch và phù hợp với quy định mới. Điều này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến kế hoạch tài chính và chi phí vận hành.

II.3. Tác động đến các cá nhân nước ngoài làm quản lý 

Các cá nhân nước ngoài giữ vị trí quản lý không hưởng lương tại Việt Nam cũng thuộc diện điều chỉnh. Họ sẽ đối mặt với:

II.3.1. Phát sinh thủ tục hành chính và nghĩa vụ tài chính mới tại Việt Nam. 

II.3.2. Rủi ro đóng trùng BHXH: Lo ngại lớn nhất là việc phải đóng BHXH ở cả Việt Nam và quốc gia gốc của họ. Tuy nhiên, Khoản 3 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định: “Điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác.” Nếu có Hiệp định song phương về an sinh xã hội giữa Việt Nam và quốc gia của họ, vấn đề đóng trùng có thể được giải quyết theo Hiệp định. Việc tìm hiểu kỹ các hiệp định này là cực kỳ cần thiết.

II.3.3. Việc lựa chọn người quản lý nước ngoài tại Việt Nam sẽ khó khăn hơn và đây cũng là một trong những rào cản có thể ảnh hưởng đến việc đầu tư vào Việt Nam.

III. Rủi Ro Không Tuân Thủ Quy Định Mới: Doanh Nghiệp Cần Nắm Rõ 

Với quy định mới, việc không tuân thủ nghĩa vụ đóng BHXH cho người quản lý doanh nghiệp sẽ dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã chuyển các quy định về xử lý vi phạm sang các văn bản pháp luật chuyên biệt khác. Do đó, các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính, và có thể là hình sự:

III.1. Phạt tiền hành chính:

Doanh nghiệp có thể bị phạt lên đến 150.000.000 VNĐ và người lao động bị xử phạt 75.000.000 VNĐ nếu trốn đóng Bảo hiểm xã hội.⁴

III.2. Truy thu BHXH và Lãi Chậm Đóng:

Doanh nghiệp/cá nhân sẽ buộc phải đóng đủ số tiền BHXH, BHTN, BHYT chưa đóng, chậm đóng. Đồng thời, phải nộp thêm tiền lãi chậm đóng với mức lãi suất cao (bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân của năm trước liền kề).⁵

III.3. Truy cứu Trách nhiệm Hình sự:

Đối với các trường hợp trốn đóng BHXH với số tiền lớn, có yếu tố tái phạm, người sử dụng lao động có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách an sinh xã hội tại Việt Nam. Việc đưa người quản lý doanh nghiệp vào diện BHXH bắt buộc là một thay đổi lớn, cần được các doanh nghiệp và cá nhân nắm rõ để tuân thủ.

Để đảm bảo tuân thủ đầy đủ và tránh các rủi ro pháp lý tiềm ẩn, doanh nghiệp cần chủ động rà soát cơ cấu nhân sự quản lý, nắm vững các quy định về mức đóng và nghĩa vụ liên quan. Các quy định này khá chi tiết và có thể phức tạp trong việc áp dụng thực tiễn cho từng trường hợp cụ thể.

(1) Điều 33.3 Luật Bảo hiểm xã hội 2024

(2) Điều 31.1.d Luật Bảo hiểm xã hội 2024 

(3) Điều 3.2 Nghị định 73/2024/NĐ-CP 

(4) Điều 39.7 Nghị định 12/2022/NĐ-CP

(5) Điều 39.10 Nghị định 12/2022/NĐ-CP

Ngày viết bài: 20/07/2025

Share: