Hệ quả pháp lý đối với công ty vốn nước ngoài khi hết thời hạn hoạt động dự án đầu tư

Dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam ngày càng gia tăng nhờ chính sách thu hút của Nhà nước, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất, tài chính và công nghệ. Tuy nhiên, song song với những cơ hội kinh doanh, các Nhà Đầu Tư Nước Ngoài cũng phải đối mặt với nhiều ràng buộc pháp lý. Một trong những vấn đề thường bị xem nhẹ nhưng tiềm ẩn rủi ro lớn là việc Giấy Chứng Nhận Đăng Ký Đầu Tư (“IRC”) hết hạn. IRC không chỉ là “giấy thông hành” để thành lập công ty, mà còn quyết định thời hạn hoạt động của dự án và ảnh hưởng trực tiếp hoạt động của Công Ty Vốn Nước Ngoài.  

Thời hạn hoạt động của dự án đầu tư được ghi nhận trên IRC tối đa là 70 năm đối với các dự án tại khu kinh tế hoặc tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn; và tối đa 50 năm đối với các dự án khác. Tuy nhiên, tại thời điểm cấp IRC, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ mục tiêu, quy mô, địa điểm, yêu cầu hoạt động của dự án đầu tư để quyết định thời hạn cụ thể của dự án (có thể là 5 năm, 10 năm hoặc hơn). Trước khi hết thời hạn, Nhà Đầu Tư Nước Ngoài có quyền đăng ký điều chỉnh để gia hạn hoặc rút ngắn thời hạn hoạt động của dự án, nhưng không được vượt quá giới hạn nêu trên. 

Theo quy định của Luật Đầu Tư 2020, trước khi thành lập công ty, Nhà Đầu Tư Nước Ngoài phải có dự án đầu tư và phải thực hiện thủ tục cấp IRC (Điều 22.1.c) tại cơ quan đăng ký đầu tư. Đồng thời, Điều 22.2 quy định kể từ ngày được cấp Giấy Chứng Nhận Đăng Ký Doanh Nghiệp  hoặc giấy tờ khác có giá trị pháp lý tương đương, tổ chức kinh tế do nhà đầu tư nước ngoài thành lập là nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư theo quy định tại IRC. Có thể hiểu rằng, Công Ty Vốn Nước Ngoài được thành lập là để thực hiện dự án đầu tư đã được cấp, hay thực hiện theo các hoạt động kinh doanh trong thời hạn được ghi nhận trên IRC. 

Điều 48.c Luật Đầu tư 2020 quy định Nhà Đầu Tư phải chấm dứt hoạt động khi dự án hết thời hạn. Trong trường hợp này, do Nhà Đầu Tư là Công Ty Vốn Nước Ngoài, có thể hiểu rằng khi thời hạn ghi nhận trên IRC kết thúc, Công Ty Vốn Nước Ngoài phải chấm dứt hoạt động, ngừng triển khai dự án và tự thực hiện việc thanh lý theo quy định pháp luật về xử lý tài sản. Về vấn đề này, hiện tồn tại hai quan điểm như sau: 

1. Quan Điểm 1: Công Ty Vốn Nước Ngoài được thành lập nhằm thực hiện hoạt động đầu tư. Do đó, khi hoạt động đầu tư chấm dứt, công ty không còn mục tiêu tồn tại và phải tiến hành giải thể theo trình tự, thủ tục được quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Bên cạnh đó, cụm từ “Nhà Đầu Tư phải chấm dứt hoạt động” ở trên có thể hiểu theo nghĩa tương đồng “Công Ty Vốn Nước Ngoài phải giải thể”. 
2. Quan Điểm 2: Điều 207 của Luật Doanh Nghiệp 2020 quy định một số trường hợp phải giải thể như sau: 

• Kết thúc thời hạn hoạt động đã ghi trong Điều lệ công ty mà không có quyết định gia hạn; 

• Theo nghị quyết, quyết định của chủ doanh nghiệp đối với doanh nghiệp tư nhân, của Hội đồng thành viên đối với công ty hợp danh, của Hội đồng thành viên, chủ sở hữu công ty đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, của Đại hội đồng cổ đông đối với công ty cổ phần; 

• Công ty không còn đủ số lượng thành viên, cổ đông tối thiểu theo quy định của Luật này trong thời hạn 06 tháng liên tục mà không làm thủ tục chuyển đổi loại hình doanh nghiệp; 

• Bị thu hồi Giấy Chứng Nhận Đăng Ký Doanh Nghiệp, trừ trường hợp Luật Quản lý thuế có quy định khác. 

Như vậy, pháp luật không quy định việc Công Ty Vốn Nước Ngoài bắt buộc phải giải thể khi hoạt động đầu tư chấm dứt. Do đó, Công ty Vốn Nước Ngoài vẫn có thể tiếp tục tồn tại và hoạt động mà không nhất thiết phải gắn liền với một dự án đầu tư cụ thể. 

Do sự không rõ ràng về mặt pháp lý ở trên, Công Ty Vốn Nước Ngoài có IRC hết hạn phải đối mặt một số rủi ro về pháp lý và trở ngại trong hoạt động như sau: 

1. Nhà Đầu Tư có trách nhiệm thông báo và nộp lại IRC cho Cơ quan đăng ký đầu tư trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày hết thời hạn hoạt động dự án đầu tư. Trường hợp Nhà Đầu Tư không thực hiện đúng nghĩa vụ này, Nhà Đầu Tư có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Điều 15 Nghị định 122/2021/NĐ-CP với mức phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng. 
2. Các Công Ty Vốn Nước Ngoài có IRC sẽ mở Tài Khoản Vốn Đầu Tư Trực Tiếp tại một ngân hàng thương mại ở Việt Nam để thực hiện các giao dịch về vốn, bao gồm tiếp nhận thêm vốn đầu tư mới, vay vốn nước ngoài hoặc chuyển lợi nhuận về nước. Tuy nhiên, trường hợp IRC hết hạn, các Ngân hàng thương mại có thể không cho phép tiếp tục sử dụng Tài Khoản Vốn Đầu Tư Trực Tiếp, các hoạt động có liên quan đến tài khoản này sẽ bị ngưng trệ các giao dịch liên quan, chẳng hạn như bổ sung vốn hoặc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài. 
3. Công Ty Vốn Nước Ngoài có nguy cơ bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền buộc giải thể do phải thanh lý dự án, chấm dứt hoạt động đầu tư khi hết thời hạn hoạt động. 

Để khắc phục những vướng mắc trên, Công ty Vốn Nước Ngoài nên thực hiện thủ tục thông báo và nộp lại IRC cho Cơ quan đăng ký đầu tư, đồng thời nộp phạt vi phạm hành chính (nếu có). Sau đó, Công ty tiến hành xin cấp IRC mới nhằm đảm bảo luôn có một dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, qua đó thuận tiện hơn trong việc giải trình và làm việc với các bên thứ ba như cơ quan nhà nước, ngân hàng, hoặc đối tác khi được yêu cầu. 

Bài viết liên quan

1. Quy trình và thủ tục pháp lý khi doanh nghiệp FDI chấm dứt dự án đầu tư tại Việt Nam
2. Điều kiện, thủ tục chuyển nhượng dự án đầu tư

Chia sẻ: