Quy định tham gia bảo hiểm xã hội khi người lao động ký kết nhiều hợp đồng lao động

Trong bối cảnh phát triển đa dạng của thị trường lao động hiện nay, không ít người lao động ký kết nhiều hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động nhằm tăng thu nhập và đa dạng hóa cơ hội nghề nghiệp. Tuy nhiên, điều này đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến trách nhiệm của người sử dụng lao động (NSDLĐ) trong việc tuân thủ nghĩa vụ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) theo quy định cho NLĐ. 

Hơn nữa, thời gian vừa qua, pháp luật lao động và bảo hiểm xã hội có sự điều chỉnh, dẫn đến nhiều NSDLĐ gặp khó khăn trong việc xác định nghĩa vụ của mình đối với NLĐ ký kết đồng thời nhiều HĐLĐ. Sự phức tạp này khiến việc áp dụng trên thực tế dễ phát sinh sai sót, vừa ảnh hưởng đến quyền lợi NLĐ vừa tiềm ẩn rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.  

Do đó, bài viết sẽ phân tích các quy định pháp luật hiện hành và làm rõ cơ chế tham gia bảo hiểm trong trường hợp NLĐ ký nhiều hợp đồng, từ đó hỗ trợ NSDLĐ xác định đúng nghĩa vụ của mình. 

1. Quy định về việc giao kết nhiều hợp đồng lao động 

Theo Điều 19 Bộ luật Lao động 2019: “Người lao động có thể giao kết nhiều hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động nhưng phải bảo đảm thực hiện đầy đủ các nội dung đã giao kết”.  

Nói cách khác, NLĐ được quyền ký kết nhiều HĐLĐ với nhiều NSDLĐ khác nhau cùng một thời điểm, miễn là đảm bảo thực hiện đầy đủ các nội dung và nghĩa vụ trong từng hợp đồng đã ký.  

Quy định này thể hiện các nguyên tắc về giao kết HĐLĐ, như tự nguyện, bình đẳng, không ép buộc. Hơn nữa, luật cũng không giới hạn số lượng hợp đồng mà NLĐ được ký kết. Tuy nhiên, NLĐ và NSDLĐ vẫn cần đảm bảo tuân thủ các quy định cơ bản như thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, làm thêm giờ, nghỉ hằng năm …. và đảm bảo đủ năng lực, sức khỏe và thời gian để thực hiện đúng hợp đồng. 

2. Quy định về tham gia và đóng bảo hiểm xã hội khi ký hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động 

Theo Điều 2.1.a Luật Bảo Hiểm Xã Hội 2024, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc bao gồm người làm việc theo HĐLĐ không xác định thời hạn, HĐLĐ xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả trường hợp NLĐ và NSDLĐ thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên. 

Theo đó, NLĐ ký kết và thực hiện nhiều HĐLĐ được xác định là đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo từng HĐLĐ mà NLĐ ký kết. Điều này đồng nghĩa mỗi HĐLĐ giữa NLĐ và từng NSDLĐ sẽ tạo ra nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc tương ứng, bảo đảm quyền lợi BHXH cho NLĐ trên từng hợp đồng cụ thể. 

Trong trường hợp này, pháp luật BHXH quy định việc tham gia BHXH bắt buộc của NLĐ sẽ được xác định theo HĐLĐ giao kết đầu tiên. Khi HĐLĐ đang sử dụng làm căn cứ tham gia BHXH bắt buộc đang tạm hoãn thực hiện hợp đồng mà hai bên không có thỏa thuận về việc đóng BHXH bắt buộc trong thời gian tạm hoãn thì tham gia BHXH bắt buộc theo thứ tự về thời gian có hiệu lực của hợp đồng được ký kết. 

Quy định này đã được quy định tại Điều 42.1 của Quyết định 595/QĐ-BXH của Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam quy định về quy trình thu bảo hiểm, cấp sổ bảo hiểm, thẻ bảo hiểM. Theo đó, đối với NLĐ đồng thời có 02 HĐLĐ trở lên với nhiều đơn vị khác nhau, thì: 

• BHXH và BHTN sẽ được đóng theo HĐLĐ giao kết đầu tiên; 

• BHYT đóng theo HĐLĐ có mức tiền lương cao nhất. 

• BHTNLĐ và BNN đóng theo từng HĐLĐ. 

Việc quy định nguyên tắc tham gia BHXH bắt buộc trong trường hợp này nhằm mục đích: 

1. tránh tình trạng đóng trùng, trong khi NLĐ vẫn được bảo đảm đầy đủ các quyền lợi phát sinh từ quá trình làm việc. 
2. đơn giản hóa thủ tục hành chính cho cả cơ quan bảo hiểm lẫn doanh nghiệp, hạn chế tình trạng chồng chéo, khó kiểm soát hồ sơ tham gia BHXH bắt buộc. 
3. bảo đảm quyền lợi được cộng dồn của NLĐ, không ảnh hưởng đến điều kiện hưởng lương hưu hay trợ cấp sau này. 

Ngày viết bài: 20/08/2025

Chia sẻ: