Điều kiện cung ứng dịch vụ ví điện tử tại Việt Nam đối với doanh nghiệp nước ngoài

Sự phát triển của nền kinh tế số tại Việt Nam đã thúc đẩy việc sử dụng các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt, trong đó dịch vụ ví điện tử ngày càng trở nên phổ biến. Tiềm năng của thị trường này đã thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp nước ngoài. Tuy nhiên, việc tham gia vào lĩnh vực này đòi hỏi sự tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp lý chuyên ngành. 

Bài viết này sẽ phân tích các điều kiện các doanh nghiệp nước ngoài (được hiểu là doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo pháp luật nước ngoài) cần đáp ứng để cung ứng dịch vụ ví điện tử tại Việt Nam dựa trên các quy định tại Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt (“Nghị Định 52”) và Thông tư 40/2024/TT-NHNN (“Thông Tư 40”). 

1. Tổng Quan Khung Pháp Lý 

Theo Điều 3.16 và Điều 22.1 Nghị Định 52, dịch vụ ví điện tử được phân loại là một loại hình dịch vụ trung gian thanh toán. Dịch vụ ví điện tử là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và chịu sự quản lý nhà nước trực tiếp của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (“NHNN”). Mọi tổ chức muốn trực tiếp cung ứng dịch vụ ví điện tử đều phải được NHNN cấp Giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán. 

Đối với doanh nghiệp nước ngoài, Nghị Định 52 và Thông Tư 40 quy định phương thức để doanh nghiệp nước ngoài có thể tham gia cung ứng dịch vụ ví điện tử tại Việt Nam, bao gồm phương thức cung ứng dịch vụ xuyên biên giới và phương thức cung ứng dịch vụ trực tiếp. Nội dung dưới đây của bài viết sẽ giới thiệu và mô tả sơ lược hai phương thức cung ứng dịch vụ ví điện tử áp dụng cho doanh nghiệp nước ngoài. 

2. Phương Thức 1: Cung Ứng Dịch Vụ Gián Tiếp (Xuyên Biên Giới) 

Phương thức này áp dụng cho các tổ chức nước ngoài có nhu cầu cung ứng dịch vụ ví điện tử vào Việt Nam mà không thiết lập hiện diện thương mại. 

1. Phạm vi áp dụng: Áp dụng riêng dành cho tổ chức nước ngoài. 
2. Đối tượng khách hàng: Phạm vi cung cấp dịch vụ bị giới hạn cho người không cư trú và người nước ngoài cư trú tại Việt Nam để thanh toán các giao dịch hàng hóa, dịch vụ hợp pháp tại Việt Nam. 
3. Cơ chế hoạt động: Tổ chức nước ngoài không trực tiếp cung ứng dịch vụ mà phải thực hiện thông qua một đối tác được cấp phép tại Việt Nam. Cụ thể, hoạt động thanh toán phải được xử lý qua một ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã được NHNN chấp thuận tham gia hệ thống thanh toán quốc tế của tổ chức nước ngoài đó. Phương thức này chủ yếu hướng đến các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán quốc tế có nhu cầu phục vụ tệp khách hàng hiện hữu của họ (như du khách, chuyên gia nước ngoài) trong thời gian họ ở Việt Nam, thay vì thâm nhập vào thị trường thanh toán nội địa. 
4. Điều kiện: Các điều kiện cụ thể cho phương thức này được quy định tại Điều 31 Thông Tư 40. Các điều kiện này thường bao gồm các yêu cầu về thỏa thuận hợp tác giữa các bên, tích hợp hạ tầng kỹ thuật, cơ chế đối soát, dòng tiền, báo cáo và tuân thủ quy định về quản lý ngoại hối,… 

3. Phương Thức 2: Cung Ứng Dịch Vụ Trực Tiếp (thông qua việc thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam) 

Đây là phương thức cho phép doanh nghiệp nước ngoài tham gia toàn diện vào thị trường Việt Nam thông qua việc thành lập một pháp nhân Việt Nam để trực tiếp cung ứng dịch vụ ví điện tử tại thị trường Việt Nam. Đối với Phương Thức 2 này, Nhà đầu tư nước ngoài bắt buộc phải thành lập một doanh nghiệp theo pháp luật Việt Nam (. Doanh nghiệp được thành lập tại Việt Nam này sẽ là chủ thể đứng tên xin cấp phép và vận hành dịch vụ. 

a. Điều kiện tiếp cận thị trường: Một trong những vấn đề pháp lý quan trọng là dịch vụ trung gian thanh toán không thuộc danh mục các lĩnh vực Việt Nam đã cam kết mở cửa thị trường theo Biểu cam kết dịch vụ trong khuôn khổ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Như vậy, khi doanh nghiệp nước ngoài nộp hồ sơ để thực hiện các thủ tục về đầu tư và kinh doanh, cơ quan đăng ký phụ trách về đầu tư – kinh doanh phải tham vấn ý kiến của NHNN để làm cơ sở cho việc cấp phép cho nhà đầu tư nước ngoài hoạt động đầu tư, kinh doanh dịch vụ ví điện tử tại Việt Nam. 

b. Điều kiện và thủ tục cấp Giấy phép theo pháp luật chuyên ngành: Doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện để được NHNN cấp Giấy phép, quy định tại Điều 22.2, Điều 24 Nghị Định 52 và được hướng dẫn chi tiết tại Mục 3 Thông Tư 40. Các nhóm điều kiện chính bao gồm: 

1. Vốn pháp định: Đảm bảo mức vốn điều lệ tối thiểu là 50 tỷ đồng. 
2. Điều kiện về nhân sự: Người đại diện theo pháp luật, Tổng Giám đốc (Giám đốc) của tổ chức phải có bằng đại học trở lên về một trong các ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, luật, công nghệ thông tin và có ít nhất 05 năm kinh nghiệm là người quản lý, người điều hành của tổ chức trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng và không thuộc những đối tượng bị cấm theo quy định của pháp luật; phải bảo đảm luôn có ít nhất một người đại diện theo pháp luật cư trú tại Việt Nam (Khi chỉ còn lại một người đại diện theo pháp luật cư trú tại Việt Nam thì người này khi xuất cảnh khỏi Việt Nam phải ủy quyền bằng văn bản cho cá nhân khác cư trú tại Việt Nam thực hiện quyền và nghĩa vụ của người đại diện theo pháp luật. Trường hợp này, người đại diện theo pháp luật vẫn phải chịu trách nhiệm về việc thực hiện quyền và nghĩa vụ đã ủy quyền). Phó Tổng Giám đốc (Phó Giám đốc) và các cán bộ chủ chốt thực hiện Đề án cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán (gồm Trưởng phòng (ban) hoặc tương đương và các cán bộ kỹ thuật) có bằng cao đẳng trở lên về một trong các ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, luật, công nghệ thông tin hoặc lĩnh vực chuyên môn đảm nhiệm; 
3. Hạ tầng kỹ thuật: Có Đề án kỹ thuật chi tiết, chứng minh hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin đủ năng lực đảm bảo hoạt động an toàn, liên tục, bảo mật và tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật của NHNN. Doanh nghiệp phải có Bản thuyết minh giải pháp kỹ thuật phục vụ cho hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán đề nghị cấp Giấy phép được cấp có thẩm quyền theo quy định tại Điều lệ của tổ chức phê duyệt đáp ứng yêu cầu đảm bảo an toàn hệ thống thông tin cấp độ 3 theo quy định của pháp luật 
4. Đối với dịch vụ ví điện tử cho các khách hàng có tài khoản tại nhiều ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài: tổ chức cung ứng dịch vụ phải được một tổ chức cung ứng dịch vụ chuyển mạch tài chính và dịch vụ bù trừ điện tử được NHNN cấp phép để thực hiện chuyển mạch giao dịch tài chính và xử lý bù trừ các nghĩa vụ phát sinh trong quá trình cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán của tổ chức. 

c. Trình tự, thủ tục hồ sơ và quy trình thẩm định cấp phép: thực hiện theo quy định tại Điều 23 và Điều 24 của Nghị Định 52. 

d. Phạm vi hoạt động: Sau khi hoàn tất thủ tục đầu tư và được NHNN cấp phép, doanh nghiệp có thể cung ứng dịch vụ ví điện tử cho mọi đối tượng khách hàng tại Việt Nam, sử dụng đồng Việt Nam (VNĐ). 

4. Kết Luận 

Quy định pháp luật hiện hành của Việt Nam đưa ra hai phương thức tiếp cận thị trường dịch vụ ví điện tử cho doanh nghiệp nước ngoài, với các phạm vi và yêu cầu pháp lý khác biệt. Phương thức gián tiếp có phạm vi hạn chế, trong khi phương thức trực tiếp cho phép tiếp cận toàn bộ thị trường nhưng đòi hỏi nhà đầu tư phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về thành lập pháp nhân, điều kiện tiếp cận thị trường và các điều kiện hoạt động do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định. 

Việc tuân thủ một cách đầy đủ và chính xác các quy định pháp lý phức tạp này là yêu cầu bắt buộc. Do đó, các nhà đầu tư nước ngoài nên tiến hành rà soát pháp lý chi tiết và tham vấn chuyên gia pháp lý trước khi đưa ra quyết định đầu tư vào lĩnh vực này. 

Ngày viết bài: 20/08/2025

Chia sẻ: