Rủi ro tiềm ẩn công ty nhận và thanh toán phí hợp đồng nhượng quyền thông qua tài khoản cá nhân

BÀI VIẾT

Rủi ro tiềm ẩn công ty nhận và thanh toán phí hợp đồng nhượng quyền thông qua tài khoản cá nhân

Nhượng quyền thương mại hiện nay đã không còn là thuật ngữ xa lạ đối với nhà đầu tư nói riêng và thị trường Việt Nam nói chung, là một trong những mô hình kinh doanh thành công nhất trong vòng 100 năm qua. Đây cũng là một phương pháp chiếm lĩnh thị phần nhanh nhưng vẫn đảm bảo lợi nhuận cho công ty nhượng quyền. Vì vậy, khi tham gia giao kết hợp đồng nhượng quyền các bên đều rất chú trọng đến nội dung của từng điều khoản trong Hợp đồng nhượng quyền. Nhưng khi thực hiện hợp đồng các bên đều “bỏ qua” một nội dung quan trọng đó là điều khoản về phương thức thanh toán phí nhượng quyền (royalty).

Vậy việc thanh toán phí nhượng quyền giữa các bên tham gia giao dịch là các công ty Việt Nam sẽ được quy định như thế nào? Bài viết dưới đây chúng tôi sẽ phân tích cụ thể về vấn đề này.

Hiện nay, chưa có một quy định pháp luật nào quy định rõ về phương thức thanh toán trong hợp đồng nhượng quyền. Do đó, việc lựa chọn hình thức và phương thức thanh toán nào hoàn toàn phụ thuộc vào thỏa thuận của các bên chủ thể trong hợp đồng. Tùy thuộc vào điều kiện mà các bên sẽ đưa ra những thỏa thuận về hình thức và phương thức thanh toán phù hợp nhất. Phương thức thanh toán phổ biến và thông dụng nhất hiện nay mà các bên áp dụng trong hợp đồng là thanh toán qua tài khoản bằng phương thức chuyển khoản đối với giá trị hợp đồng trên 20.000.000 đồng.

Vậy việc thanh toán thông qua tài khoản này được thực hiện ra sao? Các bên có bắt buộc phải nhận và thanh toán bằng tài khoản của tổ chức không? Hay có thể nhận và thanh toán bằng tài khoản cá nhân? 

Liên quan tới vấn đề này, các bên có thể thấy việc thanh toán hợp đồng nhượng quyền sẽ phát sinh thuế, gồm thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng. Vì vậy, khi các bên tham gia kí kết hợp đồng và lựa chọn hình thức thanh toán thông qua tài khoản thì tài khoản đó yêu cầu phải là tài khoản của công ty tham gia kí kết hợp đồng.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp cá biệt, việc thanh toán có thể không được thực hiện bằng tài khoản của công ty tham gia giao dịch thì có thể được thực hiện bằng tài khoản của bên thứ ba – bên được ủy quyền thanh toán hoặc bên thứ ba do bên bán chỉ định nhận tiền, và được quy định trong hợp đồng dưới dạng văn bản. Bên thứ ba này có thể là một pháp nhân hoặc một thể nhân đang hoạt động theo quy định pháp luật.

Vậy trường hợp các công ty Việt Nam thanh toán phí nhượng quyền thông qua tài khoản cá nhân – cá nhân thì có tiềm ẩn rủi ro gì hay không? Và giải pháp xử lý như thế nào?

1. Đối với cá nhân nhận phí nhượng quyền (royalty) và công ty nhượng quyền (franchisor): 

  • Cá nhân nhận phí nhượng quyền:

Nếu phí nhượng quyền được thanh toán vào tài khoản cá nhân nhận phí nhượng quyền, đây có thể được xem là thu nhập thường xuyên của cá nhân này, tùy thuộc vào nội dung chuyển khoản ngân hàng để xác định đây có phải là thu nhập chịu thuế và bắt buộc cá nhân phải kê khai thuế thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hay không. Ngoài ra, theo quy định tại Điều 30.2 Nghị định 126/2020/NĐ-CP, ngân hàng có nghĩa vụ cung cấp thông tin liên quan đến tài khoản cá nhân khi cơ quan thuế có yêu cầu kiểm tra, thanh tra nghĩa vụ nộp thuế. Vì vậy, nếu cơ quan thuế xác định đây là khoản bắt buộc nộp thuế TNCN mà cá nhân không thể giải trình, chứng minh và không đi kê khai theo quy định thì có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt thấp nhất là phạt cảnh cáo nếu có tình tiết giảm nhẹ, cao nhất là 12.500.000 đồng và sẽ bị truy thu thuế TNCN.

  • Công ty nhượng quyền (franchisor):

Khoản thanh toán phí nhượng quyền theo Hợp đồng nhượng quyền, được xem là doanh thu của công ty nhượng quyền. Trong trường hợp này, công ty nhượng quyền tiềm ẩn rủi ro là sẽ bị truy cứu về hành vi trốn thuế nếu không kê khai đầy đủ vì bản chất doanh thu này là khoản thu nhập chịu thuế của công ty này. Theo đó, công ty có trách nhiệm kê khai và đóng thuế thu nhập phát sinh đối với khoản thu nhập này. 

Đối với hành vi trốn thuế, theo quy định tại Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, mức xử phạt hành chính thấp nhất là gấp 01 lần số tiền thuế trốn nếu có ít nhất một tình tiết giảm nhẹ quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính, và cao nhất là gấp 03 lần số tiền thuế trốn nếu có từ ba tình tiết tăng nặng trở lên và buộc khắc phục hậu quả, truy thu số tiền thuế trốn. Trong trường hợp số tiền thuế trốn của công ty từ 200.000.000 đồng trở lên thì sẽ cấu thành tội phạm hình sự theo khoản 5 Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Theo đó, khung phạt thấp nhất là từ 300.000.000 – 1.000.000.000 đồng và cao nhất là 3.000.000.000 – 10.000.000.000 đồng hoặc bị đình chỉ hoạt động từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Đối với công ty nhận quyền (franchisee): 

Công ty nhận quyền (franchisee): khoản thanh toán phí nhượng quyền thông qua tài khoản cá nhân này có thể là khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN (đặc biệt các khoản chi trên 20.000.000 đồng nhưng không thực hiện chuyển vào tài khoản công ty).

Ngoài ra, trong trường hợp các bên phát sinh tranh chấp thì việc chứng minh nghĩa vụ thanh toán của công ty nhận quyền sẽ rất khó. Do đó, các bên cần phải lập văn bản xác nhận công nợ, xác nhận công ty nhận quyền đã hoàn thành nghĩa vụ thanh toán theo thỏa thuận của các bên.

Vậy hướng xử lý như thế nào để hạn chế rủi ro và win-win cho hai bên?

Đối với các khoản phí dưới 20.000.000 đồng thì các bên có thể áp dụng giải pháp hoạch toán bằng cách thu bằng tiền mặt. Trường hợp các khoản phí trên 20.000.000 đồng thì bên nhận quyền phải có nghĩa vụ thanh toán số tiền này từ tài khoản công ty nhận quyền vào tài khoản công ty nhượng quyền để đảm bảo quyền lợi và tránh rủi ro về thuế. Do đó, các bên cần cân nhắc và nên liên hệ với đơn vị tư vấn pháp luật có uy tín để tư vấn và bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích trong từng trường hợp cá biệt.

Trên đây là một số rủi ro tiềm ẩn khi công ty nhận và thanh toán phí bản quyền thông qua tài khoản cá nhân trái quy định pháp luật. Chúng tôi hi vọng thông qua bài viết này, các bên khi thực hiện hợp đồng nhượng quyền cần lưu ý hơn về phương thức thanh toán và tuân thủ đúng quy định pháp luật.